Çukurova Üniversitesi (ÇÜ) Mühendislik Fakültesi Jeoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nusret Nurlu, 6 Şubat 2023 Depremlerinden Sonra Çukurova: Faylar, Risk ve Bilimsel Gerçekler konulu makalesinde “Çukurova’da deprem riskinin uzakta bir tehlike
olmadığını belirtti.
, 6 Şubat 2023 Depremlerinden Sonra Çukurova: Faylar, Risk ve Bilimsel Gerçekler konulu makalesiyle ilgili konuşan Çukurova Üniversitesi (ÇÜ) Mühendislik Fakültesi Jeoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nusret Nurlu; “6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş’ta yerel saatle 04:17 ve 13:24’te meydana gelen Mw 7.8 ve Mw 7.6 büyüklüğündeki iki büyük deprem, aralarında yaklaşık 9 saat bulunmasına rağmen çok geniş bir alanda yıkıcı etki yarattığını belirten Nurlu; Depremler sonrası yapılan saha çalışmalarında, Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Malatya ve Adana çevresinde yüzey kırıkları, metrelerce yer değiştirme ve zemin deformasyonları gözlenmiştir.
Arazi verilerine göre Doğu Anadolu Fayı’nın güney segmentleri boyunca bazı kesimlerde yatay yönde 3.5–3.8 metreyi bulan sol yönlü atımlar ölçülmüş, bu yüzey kırıkları kilometrelerce izlenebilmiştir. Bu değerler, depremlerin ne kadar büyük bir enerjiyi boşalttığını ve bölgesel ölçekte ne denli etkili olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Ayrıca heyelanlar, kaya düşmeleri ve yüzey yarıkları gibi ikincil jeolojik etkiler de geniş alanlarda gözlenmiştir.
Bölgemizde deprem riski barındıran başlıca faylar; Ecemiş Fayı, Misis–Ceyhan Fayı ve Savrun Fayıdır. Bu fayların bir kısmı yerleşim alanlarının hemen yakınından geçmektedir. Bu nedenle Çukurova’da deprem riski “uzakta bir tehlike” değil, bilimsel olarak dikkate alınması gereken bir gerçektir. Çukurova ve yakın çevresine ait tarihsel kayıtlar incelendiğinde, son 100 yıl içinde 5.0–6.3 büyüklüğüne ulaşan çok sayıda depremin meydana geldiği görülmektedir. Bu durum, Çukurova’nın doğrudan ana fay hatları üzerinde yer almasa bile, çevredeki aktif fay sistemlerinden kaynaklanan depremlerden etkilenebileceğini ortaya koymaktadır.
Önemle vurgulanması gereken bir diğer gerçek şudur:
Depremlerin günü ve saati bugün için önceden kesin olarak tahmin edilememektedir. Ancak hangi bölgelerin daha riskli olduğu, hangi zeminlerin deprem dalgalarını daha fazla büyüttüğü ve hangi yapıların daha dayanıksız olduğu bilimsel yöntemlerle ortaya konulabilmektedir.
Bu nedenle Çukurova’da deprem riskini azaltmanın başlıca yolları şunlardır:
● Zemin etütlerine uygun yapılaşma,
● Mühendislik hizmeti almamış veya eksik almış yapıların güçlendirilmesi ve/veya yerinde kentsel dönüşüm ile yenilenmesi,
● Kaçak ve plansız yapılaşmanın önlenmesi,
● Toplumda deprem bilincinin artırılmasıdır.
6 Şubat depremlerinin yıldönümünde hatırlamamız gereken temel gerçek şudur:
Deprem değil, dayanıksız ve çürük yapı öldürür. Bilimsel veriler rehber alınırsa, Çukurova’da olası bir depremin afete dönüşmesini engellemek mümkündür” diye ilave etti.
